Historia komunikacji miejskiej w Rzeszowie

Polski Fiat 621R fot. archiwum Piotra Gila

Historia komunikacji miejskiej w Rzeszowie rozpoczyna się w 1948r., choć jej zalążki mają już miejsce w okresie międzywojennym, kiedy to 26.10.1928 roku uruchomiono pierwsze typowo miejskie połączenie na trasie Wygnaniec (ul. Dąbrowskiego/W. Pola) – Dworzec PKP – Nowe Miasto (Pl. Wolności) – Pobitno, obsługiwane przez jeden pojazd. Koszt podróży w jedną stronę wynosił 25gr, a dla młodzieży szkolnej 10gr. Ówczesna linia komunikacyjna istniała jednak krótko, ponieważ zamknięto ją już po czternastu dniach, prawdopodobnie z powodu braku sprawnego taboru. Od tego czasu aż do wybuchu II Wojny Światowej Rzeszów nie doczekał się już realizacji komunikacji miejskiej. Stało się tak mimo tego, że za jej powstaniem opowiadano się m.in. na łamach gazety „Zew Rzeszowa”, a miasto powiększało się o kolejnych mieszkańców i zakłady przemysłowe.

Po zakończeniu działań militarnych życie w Rzeszowie wracało do swojego normalnego rytmu. Odbudowujące się miasto jeszcze bardziej potrzebowało różnego rodzaju środków transportu, maszyn itp. Podobnie było z kwestią przewozu ludzi, gdzie zaraz po wojnie jeździło tylko 15 dorożek konnych, co nie mogło zaspokoić odradzającego się miasta. Aby zaradzić sytuacji do przewozu osób wykorzystywano samochody ciężarowe, które zabierały chętnych ze skrzyżowań czy placów.

Za początek powstania komunikacji miejskiej w Rzeszowie można uznać 2 marca 1948 roku, kiedy to na nadzwyczajnym posiedzeniu Miejskiej Rady Narodowej (MRN) utworzono nowe przedsiębiorstwo miejskie pod nazwą Miejska Komunikacja Samochodowa (MKS). Przyjęty jednogłośnie przez radnych dokument, upoważniał Zarząd Miejski do zakupu jednego autobusu dla potrzeb MKS. Równocześnie MRN wystąpiła do wojewódzkich władz samorządowych o subwencję na ten cel. Działalność nowego przedsiębiorstwa opierała się na usługach przewozowych na terenie Rzeszowa w ramach regularnej komunikacji autobusowej.

PIERWSZY AUTOBUS
Organizowanie publicznego transportu w Rzeszowie rozpoczęto od zakupu pojazdu, który mógłby zostać użyty do przewozu pasażerów. Nie było to proste zadanie, ponieważ polski przemysł dopiero zaczynał się odbudowywać, a większość przedwojennych pojazdów została rozkradziona przez okupanta bądź zniszczona w trakcie działań wojennych. pierwszy rzeszowski autobus fiat 621RPo wielu staraniach udało się odkupić od byłego przedsiębiorcy przewozowego Józefa Lewickiego pierwszy miejski autobus – Polski Fiat 621R. Była to przedwojenna konstrukcja (1935-1939) produkowana w Polsce na licencji FIATa. Autobus zaopatrzony został w 22 miejsca dla pasażerów, potrafił rozpędzić się do 64km/h przy 1705kg masy własnej. Egzemplarz który miał służyć w Rzeszowie był mocno wyeksploatowany, jednak dzięki zaangażowaniu strażaków-kierowców Miejskiej Zawodowej Straży Pożarnej został szybko doprowadzony do sprawności technicznej.

PIERWSZA LINIA
Pierwsza rzeszowska linia autobusowa wyznaczona była na odcinku od ul. Dąbrowskiego (bloki PZL) – Świerczewskiego (dziś Zamkowa) – 3-go Maja – Pl. Farny – Cmentarz Pobitno. Pierwszymi kierowcami autobusu byli: Tadeusz Myśliwiec i Edward Żarski, a konduktorami: Antoni Broda i Władysław Kociak (uczestnik walk o Tobruk i Monte Casino). Na czele przedsiębiorstwa stanął Stanisław Żatki. pierwszy kierowca autobusu komunikacji miejskiej w rzeszowieAutobusy miały zacząć na tej trasie kursować od 15 marca 1948r. w godzinach 6-21, jednak rzeczywistość zweryfikowała te zamiary i ostatecznie pierwsze kursy rozpoczęły się pod koniec marca. W początkowej fazie kursowania linii nie było wyznaczonych przystanków, a pasażerowie by wsiąść musieli pomachać kierowcy ręką. Oczywiście wraz z obsługą autobusu podróżował kierownik MKS, który ustalał miejsca w których mogłyby znajdować się przystanki i na bieżąco opracowywał rozkład jazdy. Oficjalne otwarcie pierwszej linii autobusowej w Rzeszowie nastąpiło dopiero 10 kwietnia 1948r.

Jak już doskonale wiemy, pierwszy autobus dla MKS nie był pierwszej młodości, czego efekty można było poczuć od lipca 1948r. kiedy to zaczęły się problemy z eksploatacją. Na czas remontów po wytyczonej trasie kursował w zastępstwie samochód towarowy z plandeką. Dlatego między innymi z powodu awaryjności, ale też i dużej frekwencji pasażerów Zarząd Miejski postanowił rozpocząć poszukiwania kolejnego autobusu. Aby jak najszybciej załagodzić niedobór floty autobusowej, podjęto nawet próby przerobienia posiadanego przez Zarząd Miejski samochodu ciężarowego marki „Albion”, dorobienia mu karoserii i przystosowania go do przewozu osób, ale ostatecznie plany te zakończyły się fiaskiem. W kilku ogólnopolskich gazetach zamieszczono ogłoszenie dotyczące chęci zakupu autobusu. W czerwcu tego samego roku przedstawiciele MKS oglądali potencjalne pojazdy w Sosnowcu i Częstochowie. Równocześnie zwrócono się do Ministerstwa Komunikacji w Warszawie o przydział autobusów. W odpowiedzi Ministerstwo podało, że wniosek złożono po zatwierdzeniu krajowego rozdzielnika.

KOLEJNE AUTOBUSY DLA RZESZOWA
Mimo negatywnej odpowiedzi Ministerstwa Komunikacji ostatecznie udało się uzyskać w ramach przydziału dwa samochody ciężarowe z demobilu marki GMC CCKW 353. Aby przystosować je do przewozu pasażerów, skierowano je do fabryki PZL w Mielcu, celem przebudowy i dorobienia karoserii. Pozyskany model produkowany był przez General Motors i był podstawową ciężarówką armii amerykańskiej podczas II Wojny Światowej obok pojazdów Studebaker US-6 (G-630) oraz International Harvester M-5H-6 (G-651). Równolegle podjęto decyzję o zakupie czwartego pojazdu marki Chevrolet – Bulldog od byłego prywatnego przewoźnika z Sosnowca. Autobus trafił do Rzeszowa dopiero początkiem 1949r. i wskutek wcześniejszego mocnego wyeksploatowania, nie posłużył MKS-owi długo.

ROZWÓJ SIATKI POŁĄCZEŃ I PODWYŻKI BILETÓW
Pozyskanie nowych pojazdów dla Rzeszowa wiązało się z możliwością uruchomienia kolejnych regularnych linii autobusowych. I tak pod koniec 1948r. uruchomiono jeszcze dwie linie, kursujące na trasie: Staroniwa – Staromieście (od listopada 1948r. z powodu nierentowności zmieniono przebieg linii na Staromieście – Dąbrowskiego PZL bloki), oraz Dworzec PKP – Obrońców Stalingradu (dziś Hetmańska). W związku z podwyżką cen benzyny zmieniono również cenę biletów. Bilet normalny zamiast 30zł kosztował 40zł, a bilet ulgowy zamiast 15zł kosztował 20zł. Na wyznaczonych już przystankach pojawiły się informacje dotyczące zasad korzystania z komunikacji miejskiej. Opłatę za przejazd autobusem należało uiścić przed zajęciem miejsca w pojeździe mając już uprzednio odliczoną gotówkę. Na autobusach znalazły się natomiast oznaczenia dotyczące drzwi wejściowych i wyjściowych z pojazdu. Także w listopadzie wprowadzono prócz biletów jednoprzejazdowych, również wersję okresową z ważnością na 10 dni i upoważniającą do jedenastu przejazdów.

Okres 1948-1950 to w życiu Rzeszowa czas bolesnego tworzenia się publicznego transportu zbiorowego. Komunikacja miejska musiała zmagać się z niedoborem taboru autobusowego, częstymi awariami już posiadanego oraz przepełnienia pasażerów na każdej istniejącej wówczas linii. Jak relacjonuje w swojej książce Piotr Gil, kierowcy często pracowali po godzinach samodzielnie dokonując napraw, często przy braku części zamiennych i profesjonalnego zaplecza technicznego. Mimo to w całym 1949r. rzeszowskie autobusy przewiozły aż 213 595 pasażerów przy 28,5tys. mieszkańców miasta.

> Historia komunikacji na przestrzeni lat
Pierwsze lata komunikacji 1948-1950
Powstanie MPK Rzeszów i rozwój komunikacji
Proces zmian 2009-2015
Czasy obecne 2016-2018
> Infrastruktura komunikacji miejskiej
Zajezdnie autobusowe
Tabor autobusowy
Przystanki autobusowe
Kasowniki
> Kolekcje i zbiory
Bilety jedno- i wieloprzejazdowe
Bilety sieciowe i miesięczne
Legitymacje i bilety specjalne
> Linie autobusowe w Rzeszowie
Linie historyczne
Linie aktualne
Linie specjalne
> Ludzie związani z komunikacją w Rzeszowie
Zarządzający komunikacją miejską
Ciekawe postacie
> Książki i ciekawostki
Książki opisujące MPK Rzeszów
> Komunikacja miejska w Rzeszowie
Data powstania: 2.03.1948r.
Pierwsza siedziba: ul. Mickiewicza
Pierwszy zarządca: Żatki Stanisław
Warto odwiedzić:
erzeszow
logo-ipn
galeria
nac
archpanstwowe
pbc
muzeum dobranocek
muzeum okregowe
COPYRIGHT 2013 - 2017
WczorajiDzis.Rzeszow.PL | ALL RIGHTS RESERVED